Nieuw in een team waar geroddeld wordt: hoe blijft u erbuiten zonder doelwit te worden?

U bent nieuw. U wilt aansluiting. En dan zit u aan tafel terwijl collega's een ander afbranden, en draaien de hoofden naar u: wat vindt u ervan? Doet u mee, dan hoort u erbij en verliest u uzelf. Doet u niet mee, dan bent u misschien de volgende.

Het is minder een dilemma dan het voelt. Ik weet dat, omdat ik er zelf heb gezeten.

Een lunch die geen lunch was

Ik was een maand of twee nieuw in het managementteam van een grote publieke uitvoeringsorganisatie. Iedereen wist dat er grondig iets misging, en veel mensen deden alsof dat niet zo was. Voor managers met weinig mandaat en wel directe impact is dat zwaar.

Na een overleg werd ik half grappend gesommeerd om mee te lunchen met een paar MT-collega's. Ik zag het als een kans om contact te maken. Beneden ging iedereen zonder iets te zeggen een eigen kant op. Iedereen wist al waar we gingen zitten. Behalve ik.

Aan tafel begon meteen het gemopper. Eerst over het eten. Toen over medewerkers uit een team. Toen over collega's uit het MT. Ze vroegen wat ik ervan vond. Ik wimpelde het af. Daarna werd één medewerker door drie van hen compleet afgebrand. En toen moesten zelfs hun eigen ouders eraan geloven, zonder een spoor van humor: wie te laat belde, wie te bezorgd was.

Ik probeerde het eerst te relativeren met een grapje. Daarna zei ik kort dat het ongemakkelijk werd. Niemand reageerde. De emotie en de behoefte aan ontlading stonden niet open voor redelijkheid.

Wat ik zag: dit ging over hun eigen onzekerheid. Angst voor ziekte, voor het verlies van hun ouders. Die kwam naar buiten als geklaag. Dat maakt het gedrag niet oké. En het was ook een test: doet de nieuwe mee?

In het moment

Doe niet mee. Ook niet een beetje, ook niet om erbij te horen.

Maak het niet groter. U hoeft niemand te corrigeren en geen standpunt te verdedigen. Een preek aan tafel maakt u tot het doelwit dat u wilde vermijden.

Benoem kort het ongemak, en laat het daarbij. Eén zin is genoeg. Verwacht geen bijval. Redelijkheid wint het op zo'n moment niet, en dat hoeft ook niet. U zet een grens, u wint geen discussie.

En kijk wat er eigenlijk gebeurt. Wie zo fel over anderen praat, praat vaak over zichzelf. Dat zien helpt u rustig te blijven. Het is geen excuus voor het gedrag.

Daarna

De lunch was het makkelijke deel. Wat het verschil maakte, waren de acties achteraf: duiden, niet escaleren, niet ingaan op nieuwe uitnodigingen om mee te doen — én niet ontwijken. Dat maakte het stabiel in plaats van escalerend.

Niet ontwijken is het lastigste. Erbuiten blijven betekent niet dat u stil wordt. Ik bleef in het MT benoemen wat ik belangrijk vond.

Een collega had zichzelf de regie over elk overleg gegeven en wilde beginnen met een opwarmvraag. Een andere collega had de avond ervoor een ouder in het ziekenhuis achtergelaten. Ik stelde voor daar eerst kort bij stil te staan. Iedereen stemde in. De regisseur van het overleg reageerde gepikeerd: dat bepaalde die zelf wel. Na afloop kwam een uitnodiging voor de volgende dag, zonder onderwerp of toelichting.

Daar heb ik niet op gewacht. Aan het eind van de dag ben ik zelf gaan peilen wat er was. De verrassing haalde de ruimte weg om op hoge poten te reageren. Ik legde uit dat ik niemand had willen schofferen, maar me zorgen maakte om de collega. En ik vroeg juist om inbreng: hoe konden we een eventuele afwezigheid samen opvangen, nu mijn werk tussen beide teams in lag? Die vraag om inbreng en die uitleg, zonder anderen erbij, haalden de angel eruit.

Met de anderen werkte ik verder zoals met elke collega: respectvol, samenwerkend, op de inhoud. Mijn werk werd daardoor niet gefrustreerd. Escaleren heb ik bewust niet gedaan. Ik denk niet dat dat ook maar iets had opgeleverd.

Wat u hieruit kunt meenemen: wacht niet af tot de ander het groot maakt. Ga zelf, één op één, en vroeg. Vraag om de inbreng van de ander. En houd het werk met iedereen zakelijk en normaal. Dan heeft de dynamiek weinig om zich aan vast te houden.

Het gaat niet over u

Extreme dynamiek ziet u snel. De subtielere situaties zijn lastiger, omdat u ze moeilijk los van uzelf ziet. Daarom deze les, die ik iedereen meegeef die ergens nieuw begint: u mag er altijd van uitgaan dat het niet over u gaat. En dat mensen niet kwaadaardig in het spel staan, maar wel hun eigen behoeften voorop zullen stellen.

Wie dat ziet, hoeft niet mee te doen en niet te vechten. Rust en scherpte doen meer dan elke uitleg.

— een adviseur van Vivedis

Meer over goede mensen houden, en wat u als manager eerder kunt doen: mensen en kennis behouden. Over wat slechte leiding en een giftige cultuur doen met verloop: waarom mensen vertrekken.

Herkent u dit in uw eigen team? Schrijf ons gerust: contact@vivedis.nl